For English click here.
De zeven hoofdzonden, ook bekend als doodzonden, is een groepering en classificatie van ondeugden waarvan soms wordt aangenomen dat ze van christelijke oorsprong zijn, anderen beschouwen ze als oud-Grieks. Gedragingen of gewoonten worden in deze categorieën ingedeeld als ze direct aanleiding geven tot andere immoraliteit. Vaak wordt aangenomen dat deze zonden misbruiken of excessen zijn van natuurlijke vermogens of passies (bron: Wikipedia).
Soms worden individuele mensen gekenmerkt door een van deze zonden. Omdat organisaties bestaan uit en gevormd worden door individuen, meen ik dat organisaties deze zonden ook kunnen demonstreren. Dus ik heb wat gegraven in deze zeven zonden en heb verschillende zakelijke voorbeelden gevonden om zo het bedrijfsleven te illustreren.
1. Superbia: trots, hubris
Deze eerste zonde wordt vaak gezien als de oorsprong van alle zonde (n). Trots kan worden gedefinieerd als gevaarlijk verdorven egoïsme, het stellen van eigen verlangens, driften, wensen en grillen voor het welzijn van andere mensen. In zelfs meer destructieve gevallen is het irrationeel te geloven dat de een in wezen en noodzakelijkerwijs beter, superieur of belangrijker is dan de ander, de prestaties van anderen niet erkennen en buitensporige bewondering voor het persoonlijke beeld of zelf (vooral door het eigen gebrek aan goddelijkheid, en weigeren om zijn eigen grenzen, fouten of fouten als mens te erkennen). (bron: Wikipedia)
Trots zijn op wie je bent, wat je doet en waar je voor staat, is als organisatie meestal iets positiefs. Als je vergeet dat de wereld niet rond jouw organisatie draait en prima kan gedijen zonder jou, kan dit leiden tot een gebrek aan bewustzijn en nieuwsgierigheid naar de wereld om je heen.
Als gevolg hiervan zou men het contact met diezelfde wereld kunnen verliezen, marktaandeel en loyale klanten verliezen aan concurrenten. Sommige organisaties zijn in staat om nederig hun fouten te accepteren en zichzelf om te draaien, andere zijn niet zo slim (of gelukkig).
Aristoteles voerde aan dat elke positieve kwaliteit een gulden middenweg vertegenwoordigt tussen twee uitersten, die elk een ondeugd zijn. Moed is bijvoorbeeld de deugd van het onder ogen zien van angst en gevaar; overmatige moed is roekeloosheid, terwijl gebrekkige moed lafheid is. (bron: Wikipedia) Door deze redenering te volgen, zou je trots kunnen vermijden door niet op je lauweren te rusten door de markt voor altijd als ‘gewonnen’ te beschouwen, en aan de andere kant altijd open te staan voor nieuwe kansen in plaats van te denken dat je dat zou kunnen nooit beter zijn dan welke concurrent dan ook.
Blockbuster Video, een gigant in de verhuur van films en videogames, werd opgericht in 1985 en was misschien wel een van de meest iconische merken op het gebied van videoverhuur. Op zijn hoogtepunt in 2004 had Blockbuster wereldwijd 84.300 mensen in dienst en had het 9.094 winkels. In 2000 benaderde Netflix Blockbuster met een aanbod om hun bedrijf voor 50 miljoen dollar aan Blockbuster te verkopen. De CEO van Blockbuster was niet geïnteresseerd in het bod omdat hij dacht dat Netflix een “heel klein nichebedrijf” was en op dat moment geld verloor. Vanaf juli 2017 had Netflix 103,95 miljoen abonnees wereldwijd en een omzet van 8,8 miljard dollar. Niet in staat om over te stappen naar een digitaal model, heeft Blockbuster in 2010 faillissement aangevraagd. (Bron: https: //www.collectivecampus.io)
2. Luxuria: lust
Lust wordt gedefinieerd als intens verlangen. Het wordt meestal gezien als een intens of ongebreideld seksueel verlangen. Maar lust kan ook andere vormen van ongebreideld verlangen betekenen, zoals naar geld of macht (bron: Wikipedia). In organisatorische termen: als je gewoonweg zó graag wilt slagen, ga je ervoor met alles wat je hebt.
Organisaties die zo graag willen slagen, laten alle redenering en onderzoek achterwege en gaan er gewoon voor. Soms zelfs tegen alle verwachtingen, signalen en adviezen van anderen in. Vroeg of laat falen deze organisaties vanwege hun gebrek aan focus en strategie, pakken ze in en vertrekken ze. Of moeten ze faillissement aanvragen.
Het hoofd koel houden is cruciaal. Erkennen dat je organisatie op dit moment echt een overwinning nodig heeft, maar dat je het niet zomaar kunt forceren, kan de lust naar succes temperen en je in staat stellen een stap terug te doen, je verliezen te nemen en opnieuw te focussen.
Hudson’s Bay kondigde in 2017 met veel tromgeroffel en hoge verwachtingen aan de Nederlandse markt te betreden, maar slaagde daar niet in. Geen enkele winkel (ook online niet) maakte op zijn minst een stukje winst en de Canadese retailer verliet eind 2019 het zinkende schip. De problemen werden (door buitenstaanders) grotendeels toegeschreven aan een gebrek aan onderzoek naar en begrip van de Nederlandse markt en het winkels aan de Nederlandse consument. Het dwingen van eigenaren en leveranciers van onroerend goed om zware omstandigheden te accepteren, hielp ook niet; op het moment van schrijven wordt Hudson’s Bay nog steeds geconfronteerd met juridische stappen in verband met lange termijn huurcontracten die kunnen resulteren in het betalen van 20 jaar aan huurgelden.
3. Gula (gulzigheid)
Gulzigheid is de overmatige verwennerij en overconsumptie van wat dan ook tot op het punt van verspilling. Het woord is afgeleid van het Latijnse gluttire, opslokken of geheel doorslikken. Een van de redenen voor deze typering is dat het overmatig consumere anderen hongerig kan maken (bron: Wikipedia).
Door steeds meer te willen, kunnen organisaties er niet in slagen om hun strategie, concurrentievoordeel en (niche) markt goed in kaart te brengen. Dit kan vervreemding veroorzaken met hun klanten en een gebrek aan overlap tussen merken, markten en dochterondernemingen betekenen. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren bij organisaties met een agressieve acquisitiestrategie.
Proberen om alle ballen in de lucht te houden terwijl je nog meer kleine spelers opslokt, kan resulteren in exorbitante kosten en verlies van identiteit (bij medewerkers en klanten) of kwaliteit (van geleverde product / dienst). Je eetlust beheersen door jezelf af te vragen: welke kleine spelers moeten we kopen, in plaats van te vragen: kopen we dit ja / nee bij elke gelegenheid. Op deze manier kun je kansen afstemmen op strategie en daadwerkelijk synergie en voordelen creëren.
Hoewel maar weinig mensen er een bezaten, kent iedereen Hummer. Hun enorme voertuigen domineerden de straat, waar ze ook verschenen, vanwege hun enorme omvang. Dat was ook het probleem: ze hadden zoveel benzine nodig dat de consument al snel terugdeinsde. De auto’s waren erg duur om in te rijden en de milieubelasting was voor menig geweten te hoog. Deze organisatie was dus niet hebzuchtig in de hierboven beschreven zin, maar meer op een praktische manier; het deed ze hoe dan ook de das om, want tegenwoordig bouwt Hummer alleen militaire SUV’s.
Zowel Enron als Worldcom zouden in de algemene vraatzuchtige beschrijving passen: Worldcom kende een agressieve groei door overnamestrategie en was van mening dat zijn aandelenkoers altijd gelijke tred moest houden met de groei van het bedrijf. Dit mislukte en verschillende hooggeplaatste medewerkers pleegden fraude om investeerders voor de gek te houden. Dit is duidelijk niet gelukt (lees het boek van Cynthia Cooper als je meer wilt weten) en tienduizenden verloren hun baan. Enron haalde een soortgelijke truc uit; beide bedrijven hadden Arthur Andersen als externe accountant. Die firma bestaat ook niet meer.
4. Avaritia: hebzucht
Hebzucht is, net als lust en gulzigheid, een zonde van begeerte. Hebzucht wordt echter toegepast op een kunstmatig, roofzuchtig verlangen en het najagen van materiële bezittingen. In het vagevuur van Dante worden de boetelingen gebonden en met hun gezicht op de grond gelegd omdat ze zich teveel op aardse gedachten hebben geconcentreerd. Het hamsteren van materialen of objecten, diefstal en beroving, vooral door middel van geweld, bedrog of manipulatie van autoriteit, zijn allemaal handelingen die kunnen worden ingegeven door hebzucht (bron: Wikipedia).
Organisaties die aan hebzucht lijden, hebben simpelweg nooit genoeg. Anderen kunnen ook nooit te weinig hebben. Een monopolie kon hen niet tevreden stellen. In tegenstelling tot vraatzuchtige en wellustige organisaties, zullen ze gaan voor wat ze willen en zullen ze nergens voor terugdeinzen om het te krijgen.
Dergelijke organisaties rennen zichzelf vroeg of laat kapot. Een onbevredigend verlangen leidt vaak tot fraude, verduistering, intimidatie en diefstal en zal niet lang duren. Madoffs piramidespel duurde zo lang omdat hij het niet overdreef; maar het duurde niet eeuwig. De meest beschadigde deelnemers zijn meestal werknemers en investeerders; soms lijden buren of hele gemeenschappen aan hebzuchtig organisatiegedrag.
Merk je dat je illegale, immorele en / of onethische acties overweegt om je doel te bereiken? Of misschien herken je dit gedrag bij bepaalde collega’s. Het hebben van een reeks vaste organisatiewaarden die continu worden herhaald en bij elke (belangrijke) beslissing worden betrokken, kan helpen om op de goede weg te blijven. Het schijnt bijv. dat Triodos Bank rekening houdt met het milieu, de gemeenschap en andere niet-financiële impactgebieden bij het nemen van beslissingen en deze toetst aan hun waarden; zelfs bij bijv. de aankoop van kantoorbenodigdheden.
Hoewel Worldcom en Enron redelijk goed bij deze zonde zouden passen, ga ik voor Worldonline ($ 3,8 miljard fraude) en World Online: een Nederlandse start-up die investeerders voor de gek hield door zijn IPO-prijs te verhogen. Na een paar maanden bleek dat eigenaar en initiatiefnemer Nina Storms (toen bekend als Nina Brink) haar aandelen had verkocht voordat de beursintroductie zelfs tegen een lagere prijs dan de beursintroductie plaatsvond. Veel mensen zijn hun spaargeld kwijtgeraakt.
Combineer ook nooit de woorden Wereld en Online in je bedrijfsnaam.
5. Acedia: luiheid
Luiheid (“zonder zorg”) verwijst naar een eigenaardige wirwar van begrippen, daterend uit de oudheid en inclusief mentale, spirituele, pathologische en fysieke toestanden. Het kan worden gedefinieerd als afwezigheid van interesse of een gewone onwil tot inspanning. De reikwijdte van luiheid is breed. Geestelijk verwees acedia eerst naar een aandoening die religieuze personen, vooral monniken, bijwoonde, waarbij ze onverschillig werden voor hun plichten en verplichtingen jegens God.
Mentaal heeft acedia een aantal onderscheidende componenten waarvan de belangrijkste affectloosheid is, een gebrek aan enig gevoel over zichzelf of iets anders, een geestesgesteldheid die aanleiding geeft tot verveling, rancune, apathie en een passieve inerte of trage mentatie. Fysiek wordt acedia fundamenteel geassocieerd met het stoppen van beweging en een onverschilligheid om te werken; het komt tot uiting in luiheid, luiheid en traagheid (bron: Wikipedia).
Luiheid, niet hetzelfde als ontspannen, kan van vele oorsprong zijn, maar is nooit nuttig bij ondernemingsinspanningen. Veel bedrijven hielden op te bestaan omdat ze niet innoveerden, geen onderzoek deden naar hun klantenbestand; ze deden geen moeite. Je concurrenten zullen snel inlopen en je marktaandeel veroveren als je de vraag of innovaties niet bijhoudt. Beter nog, wees de innovator en leid het peloton.
Kodak, ooit een synoniem voor fotografie, bleef stilstaan in plaats van het risico te nemen zijn eigen markt te kannibaliseren. Ze namen het eerste bedrijf over dat een digitale camera uitvond, maar legden die op de plank, omdat ze dachten dat mensen thuis foto’s wilden afdrukken en deze fysiek wilden delen, in plaats van via internet. National geographic: weigerde een eigen tv-kanaal te starten, een idee dat later werd opgericht als Discovery Channel. Hun latere tv-kanaal kon niet concurreren met het succes van Discovery. Hudson’s Bay zou hier ook passen.
6. Ira: wraak
Toorn of wraak kan worden gedefinieerd als ongecontroleerde gevoelens van woede, woede en zelfs haat. Toorn openbaart zich vaak in de wens om wraak te zoeken. In zijn puurste vorm presenteert toorn zich met verwonding, geweld en haat die vetes kunnen uitlokken die eeuwen kunnen duren. Gevoelens van toorn kunnen zich op verschillende manieren manifesteren, waaronder ongeduld, hatelijke misantropie, wraak en zelfdestructief gedrag, zoals drugsmisbruik of zelfmoord (bron: Wikipedia).
Deze zonde kan zich manifesteren in een organisatie, door een concurrent te ruïneren, of het slachtoffer te zijn, via sociale media: de cancel culture en SJW’s zijn daar voorbeelden van. Reputaties kunnen worden geruïneerd, goed functionerende werknemers kunnen worden weggelokt, maar uiteindelijk zullen beide partijen lijden omdat inspanning en energie worden gericht op de toorn, in plaats daarvan op het succes van de organisatie, operationele uitmuntendheid enz.
Toorn onder controle houden kan door je te concentreren op je eigen doelen en waardig te reageren op provocaties, vernederingen en terugstekend gedrag.
Arthur Andersen werd al kort genoemd: als externe accountant van twee bedrijven die nu bekend staan om hun gigantische fraude, slaagde AA er niet in de taak uit te voeren waarvoor ze waren ingehuurd, en leed daardoor onder de woede van de samenleving.
7. Invidia: jaloezie
Afgunst wordt, net als hebzucht en lust, gekenmerkt door een onverzadigbaar verlangen. Het kan worden omschreven als een droevige of verontwaardigde hebzucht naar de eigenschappen of bezittingen van iemand anders. Het komt voort uit ijdelheid en scheidt een persoon van zijn naasten. Kwaadwillige jaloezie is vergelijkbaar met afgunst omdat ze allebei ontevreden zijn over iemands eigenschappen, status, capaciteiten of beloningen. Een verschil is dat de afgunstige mensen ook naar het object verlangen en ernaar begeren. Dante definieerde afgunst als “een verlangen om andere mannen van hen te beroven”. In het vagevuur van Dante is de straf voor jaloerse mensen om hun ogen dicht te naaien met draad omdat ze zondig plezier hebben gekregen door anderen te zien vernederen (bron: Wikipedia).
Verlangend naar wat een ander heeft, kan toorn veroorzaken, maar ook kopieergedrag. Proberen te imiteren wat anderen aan het doen zijn kan lukken (kijkend naar Aliexpress hier), maar het duurt meestal niet lang. Vaak blijft het origineel meer begeerd dan welke kopie dan ook. Originele ideeën en oplossingen worden gewaardeerd door consumenten; kopieën kunnen uw reputatie ernstig schaden en een plaats op de markt claimen die je niet wilt: dat wil zeggen, onder de concurrent waar je zo jaloers op bent.
Harvard Business Review publiceerde een artikel over afgunst op het werk. Maar op strategisch niveau, in plaats van je concurrent te kopiëren, is uitzoeken waarom ze succesvol zijn en dat vervolgens op je eigen manier implementeren, meestal een betere weg naar succes.
Adidas en Puma zijn sportkledingmerken uit het pre-nazi-Duitsland, opgericht door twee broers; ze werkten vroeger samen, maar hadden ruzie en zijn sindsdien felle concurrenten. Zelfs hun geboorteplaats is verdeeld in twee kampen. Hoewel deze behoorlijk succesvol zijn geweest, vraag ik me af of Nike een kans had gemaakt als er maar één Adima / Pumas was.
N.b. dit artikel is reeds op 11 februari 2021 gepubliceerd via linkedIn. Beeldwerk via Unsplash.
Pingback: Boekbespreking: 8 zakelijke lessen die ik heb geleerd van Tony Crabbe’s “nooit meer te druk” – Needles & Pines