Ik breng heel wat tijd wandelend of hardlopend door, en af en toe valt mij dan iets binnen. Zo ook dit weekend: ik vroeg me af hoe het visie/missie statement van een criminele organisatie eruit zou zijn, als zij zoiets zouden vastleggen. Een nuttige exercitie? Nee, niet echt, maar wel grappig. Dus hier gaan we.

Bij het invullen van bespreken van onderstaande figuur, heb ik een organisatie in gedachte gehouden zoals deze wel eens in het nieuws komt, in boeken wordt gepresenteerd en in films voorkomt. Een groep mensen die zich gezamenlijk inzet om een gemeenschappelijk doel te behalen, waarbij er een duidelijke hiërarchie is en mensen onderling verschillende activiteiten ontplooien waartussen overlap kan zijn. Oftewel, er is één hoofd(persoon), meerdere mensen die leidinggeven en taken en verantwoordelijkheden uitdelen. Sommige mensen werken op een enkel aandachtsgebied, anderen schuiven heen en weer. Het statement zou er dan als volgt uit kunnen zien:

Visie: hoe zou een criminele organisatie de wereld willen hebben?

Werelddominantie? Ik denk het niet, dat brengt veel geregel en structuur met zich mee. Het voordeel van de zwarte markt is dat je gebruikt kunt maken van alle infrastructuur e.d. zonder dat je deze zelf hoeft op te zetten en te onderhouden. Als baas van een hele samenleving bent moet dat wel, anders blijft er niets van over. En zonder samenleving geen macht.

Een legale markt voor hun activiteiten? Niet per se, want ook al legaliseer je alles, zoals bijvoorbeeld zware drugs, dan nog zal een land er vaak restricties op zetten, en regelgeving voor de productie en distributie. Veel organisaties zullen ook daar lak aan hebben. Dus, ik denk dat ze ongeacht de regels hun gang willen gaan zonder op hun hoede te hoeven zijn. Dat laatste geld ook voor hun concurrentie: als die er niet is, is het leven lekker rustig. Een monopolie is dus de ultieme situatie.

Overigens: ik denk niet dat criminelen 100% van de bevolking graag als klant zien. Je hebt namelijk een functionerend deel van de bevolking nodig om (de al eerder genoemde) infrastructuur te onderhouden, maar ook om een bepaalde welvaart in stand te houden zodat ook jij betaalt kunt worden, en om in bepaalde basis behoeften te voorzien. Want ook hier denk ik dat criminelen geen zin hebben om in die aspecten te voorzien; en als de meeste mensen high op de bank liggen, komt er ook weinig uit hun handen.

Missie: met welk groots plan zijn criminelen bezig?

Ik denk niet dat de meeste criminelen een groots plan hebben, maar binnen een organisatie zal er – al dan impliciet – wel een algemene gedachte achter zitten. Ik denk niet dat er een mooi plan bij hoort dat op 2 A4-tjes past, maar dat de leider – die als het ware “vanzelf” is komen bovendrijven – degene is met de visie, en hoe daar te komen. Degene die telkens een paar stappen vooruit denkt en niet in de waan van de dag leeft, maar precies weet welke kans er binnen de missie past en welke niet. Het lijkt dan allemaal spontaan, maar er wordt wel degelijk over nagedacht.

Strategie: hoe werkt men aan die missie?

Om hun ideale wereld te bereiken bouwen zij gestaag aan bijvoorbeeld het uitbreiden van hun activiteiten (bijvoorbeeld niet alleen drugs, maar ook mensen handel, of illegale sigaretten). Ook zullen ze proberen hun concurrentie uit te schakelen. Dit kan door ervoor te zorgen dat ze worden opgepakt, maar ook door ze eventueel te laten uitzetten, een laboratorium onbruikbaar te maken of grof geweld te gebruiken.

Op deze manier kunnen ze die monopolie status bereiken – en behouden. Het tweede deel, de immuniteit, is wat lastiger. Je kunt natuurlijk politiefunctionarissen omkopen, net zoals rechters, cipiers, getuigen en openbare aanklagers. Diezelfde mensen kun je ook bedreigen. Oftewel, de wortel en de stok. In het moderne tijdperk is er nog een derde optie bijgekomen: bewijs vernietigen. Dat kan natuurlijk altijd al, wat betreft fysiek bewijs, maar steeds meer bewijs zoals camera beelden en vingerafdrukken wordt digitaal opgeslagen. Als je vervolgens de systemen binnen kunt dringen en het bewijs kunt vernietigen, zal een veroordeling of zelfs een arrestatie lastig zijn.

Kernwaarden: de gemeenschappelijke deler

Het zijn net mensen: ook zij hebben een moraal, als lijkt het vaak van niet. Deze verschilt vaak nogal van de moraal van de gemiddelde persoon en dus lijkt het alsof deze niet bestaat. Dat is niet zo – het is gewoon anders. Het werkt ook andersom: veel criminelen zullen de moraal en waarden van brave burgers niks vinden. Ik zie wel drie waarden veel terugkomen: loyaliteit, flexibiliteit en zwijgen.

Loyaliteit wordt van elk lid van de organisatie verwacht. Je moet elkaar kunnen vertrouwen, vaak met je leven, dus je verwacht dat de ander ook haar of zijn leven opoffert t.b.v. de organisatie. Soms betekent dat een gevangenisstraf (vaak verergerd doordat men zwijgt, strafvermindering kan vaak geregeld worden als je anderen erbij lapt). Soms is die opoffering letterlijk.

Flexibiliteit kent ook meerdere kanten: het is geen 9-tot-5 werk, maar kent juist onregelmatige werktijden. Letterlijk. Ook wordt er vaak flexibiliteit verwacht in wat je doet. Ik zal daar verder niet over uitweiden. Als laatste: zwijgen. Je zwijgt tegenover je buren, familie, etc. Je zwijgt tegenover concurrenten, politie, rechter etc. Praten is echt een doodzonde in deze kringen.

Purpose: waarom doen ze wat ze doen?

Tja, waarom plegen mensen fraude? Waarom kiezen mensen de korte route terwijl ze weten dat de pakkans groot is, en de gevolgen zeer onaangenaam? Om het in economen-termen uit te drukken: de risk/reward balans is positief. Oftewel, het risico dat je loopt is de beloning waard. En de beloning is een – in hun ogen – succesvol leven leiden, vaak zonder jezelf af te beulen in een saai baantje, snel veel geld te verdienen en daar vervolgens riant van te leven. Het zijn er weinig die dat ook daadwerkelijk blijvend lukt.